GeschiedenisBlog

Archieven doorspitten met Google

2006-09-06T10:43:00.000+02:00

Kwam Internetgigant Google eind augustus nog met een dienst waarmee boeken gezocht en gelezen kunnen worden, staat de volgende al weer op stapel. In samenwerking met enige toonaangevende kranten zoals New York Times en the Guardian is Google bezig een dienst op te zetten waarmee het mogelijk wordt om krantenarchieven en recent online nieuws te doorzoeken. “The goal here is to be able to explore history as it unfolded", aldus een medewerker van Google. Een datum waarop de nieuwe dienst wordt geïntroduceerd is niet bekend, maar volgens Google laat het niet lang op zich wachten.

update: En verrek, daar is ie al

Suske en Wiske en de Afwezige Archieven

2006-09-02T22:25:00.000+02:00

Wat doe je met een historisch belangrijk archief als je ruimtegebrek krijg? In Wallonië weten ze het antwoord; je verbrandt het of, nog beter, je bestelt hele grote containers in de hoop dat je nog wat geld kan vangen voor het oud papier. Simpel, doeltreffend, en bovenal totaal onbegrijpelijk als je een beetje historisch besef hebt.

Dat een dergelijke handelswijze zorgvuldig historisch onderzoek behoorlijk kan doorkruisen daar zijn ze ondertussen in België ook achter. In 2004 startte het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA) een onderzoek naar de eventuele betrokkenheid van de Belgische overheden in de vervolging en deportatie van de Joodse bevolking tijdens de nazibezetting van België in de jaren 1940-1944. In het kader van dit onderzoek begon men eerst met het inventariseren van de aanwezige archieven al snel bleek dat er op veel plaatsen, met name in Wallonië, niets meer te vinden was. Als er al iets te vinden was dan was het materiaal veelal niet geïnventariseerd, lag het weg te rotten op de een of ander zolder of stond het op de nominatie om alsnog de papiercontainer in te gaan. In een Senaatszitting met betrekking tot het SOMA-onderzoek in mei van dit jaar wordt dan ook het volgende geconcludeerd: “Door het catastrofale archiefbeheer in dit land kan deze studie dus onmogelijk al haar doelstellingen bereiken. In het algemeen zorgen deze decennia van verwaarlozing voor een ernstige tekortkoming in de goede werking van een moderne en democratische Staat.” Hoe dan ook; als de lage oudpapierprijs nog even stand houdt en de allesbrander uit kan blijven door een zachte winter, dan halen de overgebleven archieven met een beetje geluk 2007.

Raise the Red Lantern

2006-08-21T19:58:00.000+02:00

Het lokale bestuur van de Chinese stad Jinggang zit met een delicaat probleem. In de stad staat een oud bordeel te verkrotten. Omwonenden en andere fatsoensrakkers zouden er het liefst de sloophamer op loslaten, ware het niet dat het hier een om een etablissement uit anno 1733 gaat en vanuit historisch oogpunt uniek is. Hopelijk dat de plaatselijke autoriteiten de juiste beslissing nemen en het gebouw redden van de ondergang door het te restaureren, want er gaat op dit moment al genoeg waardevols naar de klote (om het maar eens plat te zeggen) in het hedendaagse China. De sterke economische ontwikkelingen zorgen voor een ongebreidelde bouwwoede waarbij menig historische binnenstad tegen de vlakte gaat. Ook voorbereiding voor de Olympische Spelen van 2008 in Beijing heeft al de nodige schade aangericht aan historische wijken en gebouwen van de stad. Gelukkig begint het bij de Chinezen ondertussen te dagen dat ze wat zuiniger moeten zijn met hun culturele en historisch erfgoed. In de economische boomtown Shanghai is er sinds kort speciale wetgeving die gebouwen van voor 1949 bescherming biedt. En nu maar hopen dat die wet ook gehandhaafd wordt…

Foto van weduwe Mozart

2006-07-12T13:44:00.000+02:00

In het stadsarchief van de Beierse stad Altötting heeft men een foto gevonden met daarop de weduwe van Mozart (uiterst links). Tot dus ver was er van haar geen foto beschikbaar en men kan dus spreken van een unieke vondst. De foto is gemaakt in oktober 1840 tijdens viering van de 70e verjaardag van de componist Max Keller. Het gaat hier om een kopie van een daguerreotype, en is sowieso al bijzonder omdat de fotografie als zodanig in 1840 pas 3 jaar bestond. Hoewel men bij het stadsarchief beweerd dat men het een en ander goed heeft onderzocht, zijn er ook critici die twijfelen of op de bewuste foto daadwerkelijk Constanze Mozart is te zien.

Jetzt sind wir wieder wer!

2006-07-11T10:15:00.000+02:00

Afgelopen zaterdag verdiende die Manschafft de derde plaats in het wereldkampioenschap voetbal. Helaas voor de Duitsers geen “Wunder von Bern” zoals in 1954 toen ze min of meer onverwachts wereldkampioen werden. Het psychologische effect van die overwinning op het naoorlogse West-Duitsland was enorm: “Viele Deutsche sehen in dem "Wunder von Bern" nach der Katastrophe des "Dritten Reichs", dem Wiederaufbau und dem Wirtschaftswunder einen entscheidenden Schritt auf dem Weg zur Rückgewinnung der internationalen Anerkennung ihres Landes. Für den Politologen Arthur Heinrich und den Historiker Joachim Fest begann mit dem "Wunder von Bern" die Nachkriegszeit in Deutschland.” Fest gaat zelfs zo ver dat hij de dag dat het Duitse team wereldkampioen werd, 4 juli 1954, ziet als de ware geboortedatum van de Bundesrepubliek.
Geen “Wunder von Bern”, maar desondanks zijn de Duitsers heel tevreden want ze zijn veel verder gekomen in het toernooi dan dat ze ooit gehoopt hadden. En wellicht dat het hele wereldkampioenschap ook nog een klein “Wirtschaftswunder” gaat opleveren, en daar kan Nederland dan ook weer mooi van profiteren. Iets wat die altijd-over-Duitsland-zeikende-vierdegeneratie-oorlogsslachtoffers ook maar eens bij stil moeten staan (wordt het overigens niet eens tijd voor therapie?).

History 3, Football 2

2006-07-04T15:25:00.000+02:00

“73% of UK residents are interested in history, …and around half (48%) express an interest in football”. Voorwaar, een opzienbarende uitkomst van een recente enquête uitgevoerd door het Britse onderzoeksbureau Mori in het kader van de History Matters campagne. Ha, ha, eat that, Koning Voetbal. En het wordt nog mooier; 69% van de ondervraagden vond geschiedenis hartstikke “cool” en slechts 20% vond het “uncool”. Dus als je er een beetje bij wil horen in “the U.K.” dan ga je in de pub A History of Britain Vol. III van Schama zitten lezen en doe je je duurbetaalde David Beckham voetbalshirt (celebrities were said to interest only 25% of those interviewed) alleen nog maar aan als je het plafond gaat witten.
Blijft er bij mij toch nog wel iets van een twijfel hangen over de uitkomst van dit onderzoek. Niet dat ik denk dat er geschoemeld is met de resultaten of dat de ondervraagden hebben zitten liegen. Maar vanavond wordt op BBC 1 World Cup Match of the Day uitgezonden en tegelijkertijd op BBC 4 het historische drama Beau Brummell: this charming man en ik ben reuze benieuwd naar welk programma het gros van de Britten gaat zitten kijken…

Huis van de geschiedenis (2)

2006-07-02T22:52:00.000+02:00

Maxime Verhagen (CDA) blijft ijveren voor een Huis van de geschiedenis, of zo u wilt een Nationaal Historisch Museum. De regering zou met Prinsjesdag met een plan en financiële onderbouwing moeten komen. Of dat allemaal gaat lukken is door de val van het kabinet Balkenende II zeer onwaarschijnlijk geworden. Het is in ieder geval bemoedigend om te zien dat politici als Verhagen en Marijnissen (SP) zich blijven inzetten voor een nationaal geschiedenismuseum. Als mogelijke locatie voor het museum wordt paleis Soestdijk genoemd.

Over the top

2006-07-01T19:30:00.000+02:00

"It was a lovely bright morning, but the feelings of the men were tense. We had Breakfast at 5.0 a.m., afterwards the officers were going around to see all the men and have a talk with us. The shelling was terrific and the Germans started to shell our lines. At 7.20 a mine was exploded under the German trenches. An officer detailed me and an other soldier standing by me to carry forward with us a box containing a signalling lamp. At 7.30 whistles were blown and the attack started..." (private Sidney Williamson)

De slag om de Somme begon vandaag 90 jaar geleden; het is een slag die als geen ander die in het Britse nationale bewustzijn is gegrift. Niet verwonderlijk dat de site van de BBC ruim aandacht besteed aan deze slag. Lees o.a het relaas van een Brit en een Duitser die in de voetstappen van hun grootvaders de slag herbeleven.

Jaartallen

2006-06-27T21:27:00.000+02:00

Héééél vroeger bestond het geschiedenisonderwijs voor een belangrijk deel uit het reproduceren van belangrijke jaartallen; 800 - Karel de Grote tot keizer gekroond, 1492 - Ontdekking van Amerika, 1870 - Frans-Duitse oorlog, etc. Echt intelligent hoefde je er niet voor te zijn; als je gezegend was met een zeker talent voor memory dan kon je hele aardige rapportcijfers halen voor geschiedenis. Totdat men, niet geheel ten onrechte, in de roerige jaren 60 van de vorige eeuw bedacht dat het allemaal anders moest. Geschiedenis moest meer zijn dan het opdreunen van jaartallen. Gevolg was dat geschiedenisonderwijs vooral thematisch werd. Hoewel daardoor wellicht meer inzicht verschaft, was er veel verwarring over de volgorde van gebeurtenissen en vielen er grote gaten in de chronologie. Reuze vervelend natuurlijk als je daardoor in de veronderstelling leeft dat Napoleon in 1600 bij Waterloo werd verslagen of Willem van Oranje in 754 bij Dokkum werd vermoord.
Maar goed, daar zijn we inmiddels ook weer op terug gekomen. Zonder kennis van de chronologie kun je nou eenmaal geen samenhangend verhaal maken van geschiedenis, dus jaartalletjes leren mag weer. En terecht want er zijn een paar hele mooie bij naar mijn bescheiden mening. Wat dacht u van 476, of 1096, en, jawel hoor, heel berucht; 1672? Ik zal er nog eentje noemen, want dat is eigenlijk de reden waarom ik dit hele epistel begon te schrijven; 1848. Wederom een magisch jaartal uit de geschiedschrijving, het zogenaamde revolutiejaar. Het jaar waarin verschillende revoluties en opstanden plaats vonden in heel Europa. Gebeurtenissen die zo veel indruk maakten onze toenmalige koning Willem II dat hij, bang om zijn mooie baantje te verliezen, "in één nacht van conservatief tot liberaal was geworden" en instemde met een nieuwe functieomschrijving. Een interessant jaar dat 1848 en wellicht ook wel een dito computerspel. Het Hongaarse Hussar Games ontwikkelde namelijk met sponsering van het Hongaarse ministerie voor onderwijs een strategisch spel waarin de gebeurtenissen van 1848 worden gesimuleerd. Wie denkt dat hij net als de Hongaren een revolutiepoging tot een goed einde kan brengen kan het spel gratis downloaden en ten strijden trekken.

Groot, groter, grootst

2006-06-24T09:25:00.000+02:00

3100 jaar voor Christus was het Egyptische Memphis met 30.000 inwoners de grootste stad ter wereld. Dat lijkt natuurlijk niks, 30.000 inwoners, maar het was voor die tijd toch zeker een hele prestatie om zoveel mensen op een kluit van voedsel en water te voorzien. In zijn boek Four Thousand Years of Urban Growth: An Historical Census geeft Tertius Chandler een historisch overzicht van de grootste steden ter wereld. Interessant zijn de top 10 lijsten van grootste steden in de jaren 100, 1000, 1500, 1800, 1900, and 1950. Frappant is dat de Westerse steden pas echt gaan meetellen na 1800, toen de industrialisatie op gang kwam.

Tomb Raiders of the lost ark: The Jewish mob

2006-06-20T21:18:00.000+02:00

Moshe Dayan, kent u hem nog? Israëlisch staatsman, charismatische oorlogsheld en, jawel, plunderaar van oudheden. Dat laatste is natuurlijk minder bekend maar onze Moshe had zo’n zwak voor oudheden dat hij niet kon wachten totdat ze netjes waren opgegraven en werden tentoongesteld, hij ging liever zelf op ontdekkingstocht. Heel avontuurlijk natuurlijk; op eigen initiatief spitten naar eeuwen oude schatten, maar evenals in de meeste landen ook in Israël erg illegaal. Niet dat dat een belemmering was voor hem was. De meeste oudheden verzamelde hij in de bezette gebieden waar van controle op dergelijk zaken nauwelijks sprake was. En daarnaast durfde hem niemand daarop aan te spreken;"He was above the law because he was Moshe Dayan…The law didn't interest him." Met andere woorden in het geval van Dayan kneep men beide oogjes stevig toe en dan krijgt het gezegde: “In het land der blinden is Eenoog koning” opeens een geheel nieuwe betekenis.

Tomb Raider 2 ½ : The Italian job

2006-06-17T22:21:00.000+02:00

Grafrovers zijn sinds jaar en dag een bijna onuitroeibare plaag in landen waar veel objecten uit de oudheid voorhanden zijn. In Italië worden ze tombaroli genoemd; plaatselijke gouwdieven die vaak beter op de hoogte zijn dan de archeologen en oudheidkundigen waar de beste 'goodies' te halen zijn. Complete graven worden geplunderd en de buit wordt doorgaans verkocht aan malafide kunsthandelaren. Gelukkig loopt er zo nu en dan toch nog eentje tegen de lamp, krijgt spijt, en leidt dan de heren geschiedwetenschappers alsnog naar het mooiste Etruskische graf van Italië.

Update: meer informatie hier

Van God los

2006-06-14T13:31:00.000+02:00

In Turkije is een kleine rel ontstaan over het verwijderen van een tekst in een middeleeuws kasteel te Bodrum. “Inde Deus abest" (Waar God niet bestaat) luidde de onheilspellende tekst die was aangebracht bij een folterkamer. Heel toepasselijk eigenlijk. En nog origineel ook; het is weer wat anders dan dat eeuwige “Laat varen alle hoop, gij die hier intreedt” (Dante). Helaas zijn er mensen die niet zo gelukkig waren met die tekst omdat deze nogal tegenstrijdig is met hun opvatting dat God/Allah omnipresent is (wat beslist een gerustellende gedachte moet zijn als je gefolterd wordt). Daarom is de gewraakte tekst inmiddels verwijderd. Het hele gebeuren is natuurlijk veel minder spectaculair dan het opblazen van een paar eeuwenoude Boeddhabeelden maar komt toch op hetzelfde neer; het getuigd van een absoluut gebrek aan cultureel dan wel historisch besef en een volstrekte intolerantie.

Deutsche Geschichte in Bildern und Zeugnissen

2006-06-08T21:30:00.000+02:00

Eindelijk is hij klaar; de permanente tentoonstelling over 2000 jaar Duitse geschiedenis in het Zeughaus te Berlijn. De expositie werd met Pinksteren geopend door Bundeskanzlerin Merkel. Het verhaal van Duitsland wordt verteld aan de hand van allerlei interessante voorwerpen: De bij Waterloo buitgemaakte steek van Napoleon, het dodenmasker van Paul von Hindenburg, de kinderwagen die de Rote Armee Fraktion als afleidingsmanoeuvre gebruikte bij de ontvoering van Martin Schleyer, en de onvermijdelijke Trabant. Meest in het oogspringend is wellicht de Globe van Hitler die juist op de plaats van Berlijn een kogelgat vertoond. De Duitsers kijken op vrijmoedige wijze terug op hun geschiedenis. De Frankfurter Allgemeine schreef: "Volk, das sich von seiner Geschichte nicht mehr beunruhigen lassen will". En terecht, want hoewel de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust, het komt uitgebreid aan de orde in de tentoonstelling, een absolute schandvlek is in de Duitse geschiedenis heeft diezelfde geschiedenis ook haar hoogtepunten. Een constatering die ook in Nederland lijkt door te dringen. Uit een recent onderzoek uit gevoerd voor Intermediar blijkt dat we Duitsland supertoll vinden. Verrassend? Niet echt; voor al die Nederlanders die wat betreft hun oordeel over Duitsland nog steeds een oorlog van 65 jaar geleden als eikpunt hanteren quote ik graag Freek de Jonge: “Als je nu nog met de oorlog zit dan heeft Hitler hem toch een beetje gewonnen.”

The Comeback Kids

2006-06-06T22:04:00.000+02:00

Afgelopen Pinksterweekend won Alan García Pérez in Peru de presidentiele verkiezingen. Opzienbarend, aangezien Garcia in1985 het al een keer geprobeerd heeft, dat presidentschap, en het totaal verprutste. Toen hij in 1990 het veld moest ruimen was dat met een 7000%-inflatie van welhaast Weimar-achtige proporties, lag het leger in de clinch met de Maoïsten van het Lichtend Pad (zoals gewoonlijk kreeg het gewone volk daarbij de klappen), was er een alomvertegenwoordigde corruptie en op de koop toe voedseltekorten. Niet echt een vent waarbij je denkt: “Toe geef hem nog een kans, hij bedoelde het zo kwaad nog niet.” Toch hebben de Peruaanse kiezers besloten dat hij het nog een keer mag proberen. Blijkbaar niet zo zeer omdat ze hem nou zo zien zitten maar omdat ze die andere kandidaat Ollanta Humala zo eng vonden. Enfin, in het land der blinden is eenoog koning. Garcia mag zich in ieder geval verheugen in een geslaagde rentree en is hiermee het nieuwste lid van dat illustere gezelschap The Comeback Kids. Een verzameling politici die soms op zeer genante wijze de politieke arena moesten verlaten en waar iedereen van dacht: “Die zien we nooit meer terug”, maar dan uiteindelijk toch weer aan de macht kwamen. Politici van het type; het bloed kruipt waar het niet gaan kan, dus. Welbeschouwd stikt de geschiedenis ervan: Churchill, Napoleon, Clinton…

SMS Seydlitz

2006-06-03T22:14:00.000+02:00

Vandaag 90 jaar geleden, op 3 juni 1916, strompelde de Duitse slagkruiser SMS Seydlitz Wilhelmshaven binnen. Het schip maakte slagzij en haar boeg verdween bijna onder water. Drieëntwintig granaattreffers en een torpedo-inslag had het schip te verduren gehad. Onder de bemanning waren 98 doden en 55 gewonden gevallen. Dat het schip desondanks toch de veilige haven wist te bereiken was te danken aan het degelijke ontwerp, goede zeemanskunde en improvisatietalent. De Seydlitz had daarmee de grote zeeslag bij Jutland overleeft. Hoe de Seydlitz bij Jutland de Britse slagkruiser Queen Mary vernietigd en vervolgens door het oog van de naald kruip is te lezen in het verslag van Kaptain zur See von Egidy.

Hele oude vijgen

2006-06-02T10:04:00.000+02:00

Een Israëlisch-Amerikaans archeologisch team heeft in de buurt van Jericho een aantal gedroogde vijgen gevonden die naar schatting 11.400 jaar oud zijn: “The nine carbonized figs were small but ripe and showed signs of having been dried for human consumption.” Het zou kunnen dat de agrarische revolutie, waarvan men tot nu toe aannam dat die ongeveer 6000 jaar voor Christus aanving, wel eens veel eerder is begonnen.

Voor moed, beleid, trouw.

2006-05-31T23:42:00.000+02:00

Beter laat dan nooit. Vandaag kreeg de Eerste Zelfstandige Poolse Parachutistenbrigade alsnog de erkenning die het verdiende voor haar aandeel in de slag om Arnhem. In een speciale ceremonie kreeg deze eenheid, vertegenwoordigd door zo’n 120 veteranen en veertig weduwen, van Koningin Beatrix de hoogste Nederlandse militaire onderscheiding; de Militaire Wilemsorde. De Poolse bevelhebber, generaal Sosabowski, kreeg postuum de Bronzen Leeuw voor de ’doortastende en onverschrokken wijze’ waarop hij het commando voerde. Geheel onterecht werd hij eind 1944 uit zijn functie ontheven, zijn enige ‘fout’ was dat hij voorafgaand aan de luchtlandingen bij Arnhem ongezouten kritiek had geleverd op operatie Market Garden. Iets wat de bedenker van dat plan, Veldmaarschalk Montgomery, bijzonder slecht kon velen. Na het mislukken van Market Garden werden Sosabowski en zijn manschappen als zondebokken weggezet. Een ieder die echter deze rampzalige operatie enigszins kritisch bestudeerd komt al snel tot de conclusie dat het hele plan op essentiële punten behoorlijk rammelde.

Oud bestek

2006-05-31T11:52:00.000+02:00

De Homo erectus (voorvader van de moderne Homo sapiens) at welliswaar niet netjes met mes en vork, maar volgens dit artikel uit de NRC kon hij met een schelp toch aardig overweg.

De stille God

2006-05-30T17:09:00.000+02:00

“Waarom Heer, zweeg U?” vroeg de paus Benedictus XVI tijdens zijn bezoek aan Auschwitz. Tevergeefs, want ook dit keer liet de Almachtige niets van zich horen. Blijkbaar heeft God geen behoefte om zich te verantwoorden ten overstaande van de gewone sterveling (ook al is dat zijn directe vertegenwoordiger). Het is trouwens véél interessanter om te vragen waarom juist het Vaticaan zo oorverdovend stil was tijdens de Tweede Wereldoorlog. De toenmalige paus Pius XII steekt nogal schril af ten opzichte van lagere Rooms-katholieke geestelijken die wel hun morele verantwoordelijkheid namen en daar vaak de prijs voor betaalden. Het zou best wel eens boeiend zijn als het Vaticaan daar eens een boekje over zou doen. Maar vooralsnog zal aan dat beeld echter weinig veranderen want de Vaticaan-archieven met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog blijven voorlopig nog wel even dicht.

L' As des as

2006-05-27T23:39:00.000+02:00

Roland Garros, de Open Franse Tenniskampioenschappen, is weer begonnen. Wat de meeste tennisliefhebbers niet weten is dat Roland Garros een Franse luchtheld was en dat het tennistoernooi al sinds 1891 wordt georganiseerd in 1927 naar hem is vernoemd.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog liet Garros, pal voor zijn neus, een machinegeweer op de vliegtuigromp monteren, wat het richten beduidend bevorderde. Om te voorkomen dat de propeller aan flarden werd geschoten waren er metalen platen op gemonteerd die kogels deden afketsen. Het hele gebeuren was nogal grof maar het werkte behoorlijk goed en binnen een dikke twee weken had Garros vijf slachtoffers gemaakt. Op 18 april 1915 werd zijn vliegtuig tijdens een luchtgevecht zodanig beschadigd dat hij moest landen achter de Duitse linies. De Duitsers waren onder de indruk van Garros zijn machinegeweeropstelling. Anthony Fokker bestudeerde het samen met zijn ingenieur Heinrich Lübbe en zij kwamen (naar verluid binnen 24 uur!) op de proppen met een gesynchroniseerde machinegeweer, dat tussen de propellerbladen heen kon vuren. De hele handel werd binnen de kortste keren in productie genomen en begin juni 1915 verschenen de eerste Fokker E’s met gesynchroniseerde machinegeweer aan het front. De grote Duitse azen Immelmann en Boelcke deden er hun voordeel mee: de Fokker Scourge was begonnen. Roland Garros verdween in gevangenschap maar wist te ontsnappen in februari 1918 en keerde terug aan het front. Op 5 October 1918 sneuvelde hij.

Son of Queen Elizabeth I

2006-05-26T11:36:00.000+02:00

Wist u dat William Shakespeare een onecht kind was van niemand minder dan Koningin Elisabeth I (bijgenaamd, the virginqueen)? Nee? Ik ook niet. Maar volgens Paul Streitz schrijver van het boek “Oxford: Son of Queen Elizabeth I” is dat toch echt zo. Evenals Hamlet werd ook Shakespeare de troon onthouden die hem rechtmatig toekwam. Yeah, right…

Bush bashing

2006-05-25T11:24:00.000+02:00

In april van dit jaar verscheen in de Rolling Stone (da’s de Amerikaanse variant van de Oor, toch?) een artikel van historicus Sean Wilentz met de titel “The Worst President in History?”. Nu is meneer Wilentz beslist niet een van de minste en heeft hij een leuke aanstelling als professor aan de vermaarde Princeton University. Maar daarnaast is hij ook nog een unabashed liberal en het mag daarom niet verwonderlijk zijn dat president Bush er in zijn artikel niet al te best van af komt. Nu kun je je natuurlijk afvragen, zoals historicus Larry DeWitt (familie van ?) dat doet, of het niet een beetje voorbarig is om nu al een oordeel te geven over Bush. Per slot van rekening is zijn termijn nog niet voorbij en wie weet redt hij ons nog van gevaarlijke buitenaardse wezens die op 25 juni as. om 9 uur ’s ochtends op het punt staan om de aarde te onderwerpen (ik zeg maar wat).

Wat las Stalin voor het slapen gaan?

2006-05-24T23:21:00.000+02:00

Bent u ook zo gefascineerd (of zelfs geobsedeerd) door de persoon Adolf Hitler? Maakt u zich geen zorgen, dat kan de beste overkomen. Zelfs zijn grootste vijand, Joseph Stalin, had een buitensporige interesse in de Führer. Deze liet namelijk na de Tweede Wereldoorlog door zijn geheime dienst een boek schrijven over Hitler. Pas geleden werd dit boek in de Russische archieven ontdekt en is nu officieel uitgegeven onder de titel: “Het boek Hitler”. Wat opvalt is dat het Molotov-Ribbentrop-pact alleen in heel bedekte termen ter sprake komt. De geheime dienst vond het blijkbaar verstandiger om bij een lezer als Stalin bepaalde zaken maar beter weg te laten (ook al zou dat het verhaal ten goede komen). Verder is er overigens weinig wereldschokkends te lezen, het meeste is inmiddels al lang en breed bekend. Desondanks blijft het natuurlijk wel aardig om te bedenken dat deze dikke pil misschien op het nachtkastje van Stalin lag.

Huis van de Geschiedenis

2006-05-22T10:44:00.000+02:00

Het is een beetje oud nieuws, maar alla, het is wel de moeite waard om het hier te vermelden; Jan Marijnissen en Maxime Verhagen pleiten voor de stichting van een Huis van de Geschiedenis. Beide politici beklagen zich erover dat het slecht gesteld is met ons historisch besef. Zij zijn van mening dat een dergelijk museum, naar Duits voorbeeld van het Haus der Geschichte, "kan bijdragen aan een herwaardering van het belang van kennis van onze wordingsgeschiedenis".

De Culturele Revolutie

2006-05-20T22:26:00.000+02:00

In het boek 1984 van George Orwell heet het ministerie van oorlog the ministry of peace en het ministerie van propaganda the ministry of thruth. Orwell had het taalgebruik van totalitaire regimes goed door. Mao Zedong zal wel nooit de kans hebben gezien om stiekem in het geniep boeken van die “pseudo-socialistische bourgeoisschrijver” te lezen. Had hij dat wel gedaan dan was hij wellicht tot de ontdekking gekomen zijn taalgebruik in slogans en campagnes bijzonder Orwelliaans was.

Zo was daar in 1957 de campagne “Laat honderd bloemen bloeien” waarin mensen werden aangemoedigd om openhartig kritiek te leveren op de gang van zaken in communistisch China. Nadat iedereen die daar de behoefte aan had zijn zegje had gedaan, wist Mao precies wie het met hem oneens was en ontaarde de campagne in iets dat zich beter laat omschrijven als “Vertrap een miljoen bloemen”. “De grote sprong Voorwaarts” (1958) was een campagne waarbij het de bedoeling was om China in een versneld tempo te moderniseren en economisch op te stuwwen in de vaart der volkeren. De campagne had beter “Een flinke snoekdoek achteruit” kunnen heten want het hele gebeuren werd een faliekante mislukking; door hongersnood en chaos lieten naar schatting 30 miljoen Chinezen het leven.

En dan is er natuurlijk de “Culturele Revolutie” (1966) die deze week precies 40 jaar geleden begon en waar China nog steeds de wonden van likt. Bedoeld om terug te keren naar de essentie van het communisme en een einde te maken aan de elitevorming werd de campagne een ware heksenjacht op alles en iedereen die niet in het proletarische plaatje leek te passen.
Hoewel de “Culturele Revolutie” eind jaren 60 over haar hoogtepunt heen was sudderde het nog tot de dood van Mao in 1976 door. Tien jaar lang was China in de greep van paranoia en chaos. Exacte cijfers ontbreken maar men gaat men er vanuit dat er miljoenen doden te betreuren zijn geweest. Daarnaast werd in die periode het culturele erfgoed van China stelselmatig vernietigd, niks “Culturele Revolutie” dus; culturele teloorgang !

Grote Roerganger Mao Zedong liet het schip der staat 10 jaar lang over de zeven zeeën zwalken. Dat het niet met man en muis is vergaan mag een wonder heten. Na zijn dood zette Deng Xiaoping een nieuwe koers in en dat leidde tot de nieuwe economische grootmacht die China nu is. Dat betekend niet dat alles veranderd is, de communistische partij heeft de touwtjes strak in handen en van herdenking of bezinning betreffende de “Culturele Revolutie” is geen sprake. Hmm… doet me denken aan een mooie slogan uit 1984 “Ignorance is strength”.

De nationale WO2 quiz

2006-04-26T21:42:00.000+02:00

Volgens een onderzoek van het Nationaal Comité 4 en 5 mei denkt 83% van de Nederlanders dat de jodenvervolging een van de oorzaken was van de Tweede Wereldoorlog. Nou die hebben het dus mooi mis; Hitler viel Nederland echt niet binnen om meer Joden te kunnen vermoorden. Jan van Kooten, plaatsvervangend directeur van het comité: “De holocaust wordt zo belangrijk gevonden, dat men daar alles aan ophangt”. Desondanks weten de meeste Nederlanders nog andere zaken te noemen die wel van belang waren voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa:
- Duitsland wilde uitbreiden en andere landen bezetten (88%)
- Economische crisis in Duitsland, waar Hitler gebruik van maakte (63%)
- De nasleep van de Eerste Wereldoorlog (46%)

Over het geheel viel het eigenlijk wel mee met Tweede Wereldoorlog kennis van de Nederlanders en ging men slechts zo hier en daar massaal de mist in. Zo was de kennis omtrent de oorlog in Azië tegen Japan niet echt denderend en de juiste chronologie aangeven was ook niet voor iedereen weggelegd. Ook bleken veel Nederlanders niet op de hoogte te zijn van de zeer belangrijke bijdrage van de toenmalige Sovjet-Unie bij het verslaan van Nazi-Duitsland.

Toch niet echt opzienbarend dat de kennis omtrent de Tweede Wereldoorlog hier in Nederland betrekkelijk goed is; het is het meest uitgemolken nationale geschiedenisonderwerp (alleen al het feit dat meer dan helft van de postings op deze blog over Wo2 gaat, zegt al genoeg). Voor wie er desondanks geen genoeg van kan krijgen en nog eens wil lezen hoe het ook al weer zat kan terecht op de onvolprezen Wikipedia , of anders gewoon even “Tweede Wereldoorlog” intikken in Google dan krijg je circa 1.880.000 hits waar je uit kan kiezen.

Kruistochten weer helemaal actueel dankzij Osama.

2006-04-25T21:18:00.000+02:00

Om de zoveel tijd stuurt de heer Osama Bin Laden een berichtje de wereld in om te laten weten dat ie nog leeft. Zo ook afgelopen weekend en zoals gewoonlijk bediende hij zich van de gebruikelijke retoriek over "kruistocht tegen de Islam" en "stelende kruisvaarders". De laatste kruistocht mag dan weliswaar een dikke 700 jaar geleden hebben plaats gevonden, dat weerhoudt Osama niet om er telkens weer aan te refereren. Hmmm, de kruistochten hoe zat dat ook al weer… Thea Beckman maar weer eens lezen?

Piramides in Europa?

2006-04-23T10:04:00.000+02:00

Dat er een heuvel een piramide blijkt te zijn in Mexico is niet zo verwonderlijk. Per slot van rekening zijn piramides in die contreien geen zeldzaamheid. Maar een piramide opgraven in Bosnië, of all places, dat is natuurlijk best bijzonder. De heuvel in kwestie is in ieder geval niet natuurlijk gevormd en men heeft al een aantal tunnels ontdekt. Fijn om te mogen vernemen dat er in Bosnië eens een keer iets anders wordt blootgelegd dan het zoveelste massagraf.

We hebben het toch eerder 'gewusst'

2006-04-20T22:34:00.000+02:00

Volgens Ies Vuijsje wisten de meeste Nederlanders tijdens de Tweede Wereldoorlog al in een veel vroeger stadium dat de Joden de dood wachtte dan de gangbare geschiedschrijving tot nu toe deed voorkomen. Dat kunnen we lezen in zijn boek “Tegen beter weten in” dat vandaag verschijnt. Historici die zich tot dus ver intensief hebben beziggehouden met de Jodenvervolging in Nederland krijgen er van langs, met name boekenkastvuller Lou de Jong; “Dat de Nederlandse regering al vroeg op de hoogte was van de genocide heeft De Jong verdoezeld. Als wetenschapsman heeft hij gefaald.” Prof. Ivo Schöffer (hè, leeft die nog? ) las het manuscript en is van mening dat Vuijsje definitief afrekent met de ‘mythe van het niet-weten’.

Vervolg:
Dat een dergelijk boek tot discussie oproept is niet verwonderlijk. In de Volkskrant van vandaag (21-04-2006) doen de verschillende deskundigen al weer hun duit in het zakje. Historicus Chris "The Grey" van der Heijden: "Niemand kan mij ervan verdenken Loe de Jong de hemel in te prijzen... Maar hier moet ik het toch voor hem opnemen. De berichten in de pers waren ook niet zo eenduidig als Vuijsje beweert. In de illegale pers was een flinke discussie over wat geloofd moest worden over de Endlösung". Johannes Houwink ten Cate voegt daar aan toe: “Vuijsje probeert het verdringingsmechanisme buiten de discussie te houden, dat kan niet.”

Old soldiers never die

2006-04-19T21:20:00.000+02:00

Tot ver in de twintigste eeuw kwamen ze regelmatig in het nieuws; Japanse soldaten die plotseling op de en of ander godverlaten eiland uit de jungle opdoken om tot de ontdekking te komen dat de Tweede Wereldoorlog al 10, 20 of 30 jaar voorbij was. En wie denkt dat dit verschijnsel toch echt tot de vorige eeuw behoort komt bedrogen uit. In 2005 werd er nog melding gemaakt van twee hoogbejaarde Japanse soldaten die op het Filippijnse eiland Mindanao zouden leven. Hoewel er geen echte bevestiging is van deze melding schat men in dat er nog tot zo’n 40 Japanse soldaten op de Filippijnen verblijven. Nog frappanter is het ten tonele verschijnen van voormalig soldaat Ishinosuke Uwano. Hij kwam afgelopen week vanuit een wel heel onverwachte hoek boven water: de Oekraïne. Hij is een van de vele duizenden Japanse soldaten en burgers die in China of de Sovjet-Unie verzeild raakten na de Tweede Wereldoorlog. Uwano bezoekt de komende dagen Japan, maar zal daarna terugkeren naar zijn vrouw en drie kinderen in de Oekraïne.

Fietsbelastingplaatje 1941-1942 alsnog geslagen

2006-04-19T09:46:00.000+02:00

De Koninklijke Nederlandse Munt heeft fietsbelastingplaatje van 1941-1942 alsnog geslagen. Dit naar aanleiding van de uitgave van het boek Over de loden last van het koperen fietsplaatje, door oud-staatssecretaris van Financiën prof.dr. F. Grapperhaus en de gelijknamige expositie in het Belasting & Douane Museum te Rotterdam.
In 1941 werd de fietsbelasting door de Duitse bezetter afgeschaft. Het is wellicht de enige Duitse maatregel geweest die door de meeste Nederlanders kon worden gewaardeerd. In zo verre deze maatregel een positief effect had op de populariteit van de bezetter werd het weer teniet zijn gedaan door de grootschalige vorderingen van fietsen later in de oorlog.

San Francisco 1906

2006-04-18T23:06:00.000+02:00

Vandaag, 100 jaar geleden, schudde San Francisco op haar grondvesten. De stad werd om 5 uur ’s ochtends getroffen door een zware aardbeving met een kracht van 7,8 op de schaal van Richter. De schattingen lopen uiteen van een 700 tot 3000 dodelijke slachtoffers. Tijdens de herdenkingsplechtigheid waren ook nog een aantal ooggetuigen van de ramp aanwezig

Mildred Martensteen (9 jaar ten tijde van de aardbeving) werd wakker door het schudden van de ramen en deuren : “a commotion… Oh yes, it was horrible. [It] just kept burning and burning.”

De branden die na de aardbeving woedden verwoestten nagenoeg de gehele stad.

GeschiedenisBlog van start

2006-04-18T21:30:00.000+02:00

Doel van de GeschiedenisBlog is om nieuws met betrekking tot geschiedenis te vergaren en onder de aandacht te brengen. Commentaar is daarbij van harte welkom. Hoe deze weblog zich uiteindelijk zal ontwikkelen zal de toekomst ons leren. Wellicht dat we daar over een tijdje op terug kunnen blikken, dat doen we hier namelijk graag.

Enfin, de kop is er af.